کشور پادشاهی بلژیک

بلژیک (به فرانسوی: Belgique) کشوری‌است در غرب اروپا. پایتخت آن بروکسل است. بلژیک در شمال با هلند، در شرق با آلمان، در جنوب شرقی با لوکزامبورگ، در جنوب با فرانسه و از شمال غربی با دریای شمال مجاور است.
'«پادشاهی بلژیک»'(هلندی:"" Koninkrijk België، فرانسوی:«Royaume de Belgique»; آلمانی:«Königreich Belgien») یکی از اعضای اتحادیه اروپا است.
خط جدایی فرهنگی ژرمن‌ها و رومی‌زبانان از میانه‌های کشور بلژیک می‌گذرد. در ۶۰٪ از مناطق بلژیک، زبان هلندی (گویش فلاندری) صحبت می‌شود و فرانسوی در ۴۰٪ مناطق جنوبی مثل والونی صحبت می‌شود و در منطقه پایتخت (بروکسل) هر دو زبان در نهادهای دولتی رایج است. کمتر از ۱٪ مردم بلژیک آلمانی‌زبان‌اند و در شرق کشور زندگی می‌کنند. این گوناگونی زبانی تاکنون باعث تنش‌های سیاسی بسیاری در کشور بلژیک بوده و در دوره‌هایی همچنان یکپارچگی این کشور را تهدید می‌کند.
نام بلژیک از نام لاتین که برای اکثر بخش‌های شمالی منطقه گُل‌نشین استفاده می‌شد یعنی «گاولیا بلژیکا» گرفته شده‌است. این نام لاتین خود برگرفته از گروهی از قبایل سلت است که قبیله بلژها نام داشتند. به لحاظ تاریخی، بلژیک قسمتی از کشورهای فروبوم بوده که شامل هلند و لوکزامبورگ نیز می‌شده‌است و پیشترها نواحی گسترده‌تری را نسبت به گروه کشورهای بنلوکس امروزی دربر می‌گرفته‌است.
بلژیک از پایانه‌های سده‌های میانه تا سدهٔ هفدهم، کانون بازرگانی و فرهنگی پر رونقی به شمار می‌رفته‌است. از سدهٔ شانزدهم تا انقلاب بلژیک در سال ۱۸۳۰، بلژیک در دوره‌ای که هلند شمالی نام داشت، محل جنگ‌های بسیاری بود که بین قدرت‌های اروپایی در می‌گرفت، و با عنوان «میدان جنگ اروپا» لقب گذاری شده بود. اخیراً بلژیک عضو برجسته‌ای از اتحادیه اروپا به شمار می‌رود و مانند دیگر اعضاء اصلی سازمان‌های بین‌المللی، مثل ناتو، میزبان مرکز فرماندهی آن بوده‌است.

ملاحظات تاريخي
اين سرزمين در زمانهاي دور مسكن قبايل بلژي (Belgae) وسلت ها بوده تا اينكه توسط ژوليوس (يوليوس) سزار امپراطور روم فتح گرديد. فرانكها نيز از قرن سوم تا نهم ميلادي آن را اداره كردند و بعدها جزء امپراطوري شارلماني شد كه پس از تجزيه امپراطوري شارلماني جزودولت لوتارينگيا گرديد و با سرزمينهاي فعلي هلند و لوكزامبورگ و قسمتهايي از فرانسه و آلمان اداره مي شد. در همان زمان انقلابات و شورشهاي فراوان موجبات استقلال نسبي آن را فراهم آورد.در قرن چهاردهم ميلادي بلژيك در دست خاندان بورگاندي افتاد و از طريق آنان در سال 1482 تحت تسلط خاندان هاپسبورگ درآمد كه بعداٌ تحت نفوذ چندين دولت ديگر واقع شد.در سالهاي آخر قرن هجدهم فرانسويان بر آن سلطه راندند تا سال 1815 كه بلژيك با هلند متحد شد، اما اين اتحاد نيز چندي نپائيد و سرانجام بلژيك در سا 1831 مستقل شده داراي حكومتي سلطنتي گرديد و لئوپولدساكس كوبورگ بعنوان نخستين پادشاه آن برگزيده شد. اما ويليام اول پادشاه وقت هلند مايل به شناختن حقوق اساسي بلژيك نبود و به آنجا لشكركشي كرد ولي از نيروهاي فرانسه شكست خورده و عقب نشيني نمود.
در سالهاي نيمه دوم قرن نوزدهم صنايع بلژيك پيشرفت فراواني كرده و فكر ايجاد مستعمرات نخستين بار توسط لئوپولد دوم، دومين پادشاه آن كشور به مرحله اجرا درآمد و استانلي كاشف بلژيكي با حمايت پادشاه، زئير (كنگوي آنزمان) را ضميمه بلژيك كرد كه از آن زمان بيش از قرن آن را استعمار كرد. بلژيك در هر دو جنگ بين المللي بيطرفي خود را اعلام كرد ولي در هر دو جنگ بوسيله آلمان اشغال شد. تسليم بلاشرط لئوپولد سوم پادشاه وقت در مقابل سربازان آلماني، در جنگ دوم جهاني اثر نامطلوبي از وي در بلژيكيها بجاي گذاشت تا حدي كه پس از جنگ عدم صلاحيت وي براي رهبري كشور مطرح شد و سرانجام حكومت بلژيك به پسرش بود وئن اول تفويض گرديد. از آن زمان بلژيك نقش مهمي را در سياست منطقه داشته و به عضويت چندين اتحاديه و پيمان درآمده است.
ملاحظات جغرافيايي
بلژيك با 513, 30 كيلومتر مربع وسعت (صدوبيست و دومين كشور جهان) در نيمكره شمالي، نيمكره شرقي، در شمال غربي قاره اروپا، در جنوب درياي شمال و هم مرز با كشورهاي هلند در شمال، آلمانغربي در شرق، لوگزامبورگ در جنوب شرقي و فرانسه در جنوب و غرب، مي باشد. بلژيك سرزميني كم ارتفاع بوده كه جلگه ها بيش از نيمي از آن را شامل ميشوند. فلات آردن كه در جنوب اين كشور واقع شده ناحيه نسبتاُ مرتفع است.
مهمترين رودهاي بلژيك موز و اسكو(با شعباتشان) مي باشند. جنگلهاي بلژيك پهنه نسبتاٌ وسيعي را در برگرفته و بيشتر در ناحيه جنوبي آن واقع شده اند. آب و هوا معتدل و مرطوب و پرباران است.بلندترين نقطه آن قله بوتراتژ با 694 متر ارتفاع بوده و رودهاي موز (949 كيلومتر) و اسكو (435 كيلومتر) طويلترين رودهاي آنند كه قسمت اعظم آنها در فرانسه و هلند جريان دارند.
ملاحظات سياسي
حكومت اين كشور پادشاهي است و پادشاه آن بودوئن اول، و نخست وزير مارك ايسكنس ميباشد.قوه مقننه ازدومجلس قانونگذاري تشكيل يافته , سنابا 182عضو و مجلس نمايندگان با 212 عضو كه دوره نمايندگي هريك از اين مجالس چهارسال است.قانون اساسي موجود درسال 1831 تدوين گشته و درسال 1970 اصلاحاتي بر آن افزوده گرديده است. براساس آخرين تقسيمات كشوري، بلژيك از9 استان تشكيل گرديده كه تا حد زيادي در امور داخلي بصورت خودمختار عمل مي نمايد. فعاليت احزاب در بلژيك نسبتاٌ آزاد است و احزاب مهم آن عبارتند از: حزب سوسيال مسيحي، حزب سوسياليست، حزب ليبرال، اتحاد مردم، جبهه دموكراتيك فرانكوفون و حزب كمونيست.بلژيك درسال 1831 از هلند مستقل شد. روز ملي آن بيست و يكم ژوئيه بوده و در سال 1945 به عضويت سازمان ملل درآمده و علاوه بر آن در سازمانهاي ناتو- بنلوكس- وئو – شوراي اروپا – جامعه اروپا – اواسي دي – اسه –امس – فائو- گات – يااآ- بانك جهاني – ايكائو – ايدب- ايفك – ايلو- ايمكو- ايمف – ايتو- يونسكو- يوپو – وهو- ومو- آدب- سي سي دي نيز عضويت دارد.
كشوربلژيك درسال 1830.م پا به عرصه وجودنهاد.قانون اساسي اين كشور با منصوب نمودن يك پادشاه به عنوان رهبركشور، اقدام به تمهيد ساختارهاي لازم براي يك كشور واحد ومتمركزنمود.درسال1970.م،كشوربلژيك بعدازاجراي4مرحله اصلاحات درقانون اساسي به يك كشورفدرال متشكل ازسه جامعه ـ هلندي زبان،آلماني زبان،فرانسه زبان و3منطقه موسوم به FLEMISH; WALLONوبروكسل تغييريافت.
هركدام ازجوامع ومناطق فوق الذكربنابه وضعيت حقيقي وحقوقي خود، از لحاظ قانونگزاري واجراي قانون به صورت مستقل عمل مي كنند.به همين خاطر شوراي متشكل ازرؤساي قانوني جوامع ومناطق فوق متشكل شده واقدام به تصويب قوانيني مي نمايندكه درحكم دستورالعمل بوده ودرسراسر كشور نهادها وسازمانهاي مختلف ملزم به اجراي آن ميباشد. هركدام ازسه جامعه فوق نسبت به موضوعات فرهنگي،آموزش، زبان و امور انساني منطقه خود مسئوليت قانوني دارند .منطق سه گانه نيز دراين بين مسئوليت اقتصاد،انرژي،حمل ونقل وخدمات دولتي، برنامه ريزي شهري وكشوري محيط زيست را برعهده دارند.دولت فدرال با به عهده داشتن روابط خارجي،دادگستري واموردفاعي وقانونگزاري اقتصادي واجتماعي به صورت نهاد مافوق انجام مي نمايد.
در زيرمجموعه مناطق سه گانه تعداد10استان و 589 بخش وجود دارند كه مسئوليت امور محلي واستاني را عهده دار ميباشند.قانون اساسي كشورجدايي دين ازسياست ويا دولت از كليسا را تضمين نموده است.قانون اساسي كشورجدايي دين ازسياست ويا دولت از كليسا را تضمين نموده است.از اينروي،دركشوربلژيك دين رسمي وجود ندارد ولي كليساي كاتوليك دربيشتر نقاط كشور نمايندگي دارد.
ملاحظات اقتصادي
واحد پول آن فرانك بلژيك (BF)معادل100 سانتيم است كه هر1/31 آن برابر يك دلار است.توليد ناخالص ملي در سال 1979 حدود 57/78 ميليارد دلار بوده (درآمد سرانه 971, 7 دلار ) كه 30% آن از صنايع و 4% از كشاورزي ،25% از تجارت و 24% از خدمات بدست مي آيد.نرخ سالانه رشد توليد ناخالص ملي حدود 5/3% مي باشد. درآمد بودجه ملي در سال 1977 بالغ بر 5/28 ميليارد دلار و هزينه هاي بودجه در همين سال معادل 97/22 ميليارد دلار بوده است. واردات بلژيك در سال 1977 حدود 3/48 ميليارد دلار بوده كه بيشترشامل: دانه هاي نباتي، پوست،موادمعدني، نفت،موادشيميايي، خشكبار، قالي، منسوجات، الماس، وسايل الكتريكي و ماشين است كه اكثراٌ از كشورهاي آلمانغربي (22%)،‌فرانسه (17%) ، هلند (16%)و امريكا (6%) وارد مي شود. ميزان صادرات اين كشور حدود 8/44 ميليارد دلار است كه بيشتر شامل: موادشيميايي، چوب، منسوجات، الماس تراشيده، فرآورده هاي آهن و پولاد، ماشين آلات و اتومبيل، شيشه و موادغيرفلزي است و اكثراٌ به كشورهاي آلمان(22%)،فرانسه(19%)،هلند(17%)وانگلستان (6%) صادر مي شود.مهمترين صنايع كشور عبارتند از: صنايع پولاد و ذوب فلزات، نساجي، الكتريكي، تراش الماس، شيميايي، شيشه و اتومبيل. چغندرقند، علوفه، سيب زميني، چاودار و دام نيز مهمترين محصولات كشاورزي و دامپروري آن كشوررا تشكيل داده و سرانه زمين مزروعي براي هر نفر بالع بر 08/0 هكتار مي باشد. توليد ساليانه گوشت گاو 900, 294 تن، گوشت خوك 400, 611 تن و صيد ماهي 000, 49 تن مي باشد. توليد سالانه نيروي الكتريسيته نيز معادل 1/47 ميليارد كيلووات ساعت است.ذغال سنگ مهمترين ماده معدني بوده و آهن، سرب، روي، مس، طلا، نيكل، قلع، فسفات و منگنز به مقاديري كمتري وجود دارند.
ارتباطات
در بلژيك حدود 800, 125 كيلومتر راه وجود داشته و 000، 738،2 اتومبيل سواري و 400، 293 وسيله نقليه عمومي (1976) مورداستفاده بوده است. همچنين 388, 001, 1 اتومبيل سواري و 620, 70 وسيله نقليه عمومي توليد شده است. طول راه آهن مورداستفاده نيز بالغ بر 216, 4 كيلومتر بوده است و ارتباطات هوايي داخلي و بين المللي اين كشور توسط هواپيمايي سابنا انجام مي شود.تعداد جهانگرداني كه ساليانه (1976) از بلژيك ديدن مي كنند در حدود 000, 478, 7 نفر مي باشند.ارتباطات بلژيك بوسيله دولت كنترل مي شود. در سال 1976 تعداد 48 فرستنده راديويي و 28 فرستنده تلويزيوني ، و 000, 044, 4 گيرنده راديويي و 000, 646, 2 گيرنده تلويزيوني مورداستفاده بوده و در سال 1975، 000, 976, 1 راديو و 000, 579 تلويزيون توليد گرديده است. در سال 1976 تعداد 000, 949, 2 شماره تلفن مورد استفاده بوده است. بطور متوسط 30 نشريه روزانه با تيراژي حدود 000, 416, 2 و سرانه 239 روزنامه براي هزار نفر (1975) منتشر ميشود. مقياس مورداستفاده سيستم متريك است.
اصول آموزشي
ماده قانون شماره17قانون اساسي كشور بلژيك كه درسال 1831ميلادي به تصويب رسيده است ، آموزش آزاد را براي همه شهروندان بلژيكي ضمانت كرده است.اين ماده قانون به معناي حذف هر نوع انحصار به مقوله آموزش ميباشد.اين ماده قانون همچنين به والدين اجازه ميدهد كه فرزندان را درهرمدرسه وموسسه آموزشي كه با اصول مذهبي وفلسفي آنان تطابق دارد ، ثبت نام نمايند.بخش آموزش جوامع سه گانه كشورنست به اعتقادات مذهبي وفلسفي متقاضيان آموزش به صورت بيطرف عمل مينمايد.به همين خاطرهمه مدارس مناطق سه گانه كه داراي هيأت مديره ومحلي هستند،موظف ميباشند دانش آموزان رادرانتخاب نوع آموزش ـ اعم ازآموزش سكولار يا آموزش مذهبي آزاد بگذارند.قانون اساسي كشور همچنين تمام شهروندان جامعه را محق آموزش دانسته بعبارت ديگر مضمون اين قانون مي رساند كه آموزش دوره تحصيلات پايه براي تمام شهروندان هيچگونه هزينه اي دربرنداشته وبه صورت كاملاً رايگان ارائه مي گردد.
اشتغال
نيروي كار كشور بالغ بر 000, 000, 4 نفر است كه 30% آن در صنايع، 3% در بخش كشاورزي، 8% در بازرگاني و تجارت و 47% در خدمات مشغول كار هستند. تعداد ثابت افراد ارتيش 000, 90 نفر وذخيره آن 500, 55 نفر است.
درحال حاضر، مهمترين زمينه هاي اشتغال دراين كشوربخش صنعت با 27.5%،خدمات عمومي7% وكشاورزي تنها با 2.5%ميباشد.نرخ بيكاري دراين كشور13.5%است.